kalayaan

Tingnan din: Kalayaan

Tagalog

Panghaliling anyo

• calayaan — lipas na, Spanish-based spelling
• kalayahan — lipas na

Etimolohiya

Mula sa laya +‎ ka- -an. Ginamit ni Marcelo H. del Pilar noong 1882 (unang baybay kalayahan) bilang katumbas ng Espanyol libertad sa kaniyang pang-Tagalog na salin ng El Amor Patrio ni José Rizal. Ginamit naman ni Rizal ang salita noong 1886 sa kaniyang paghahanap ng katumbas ng Aleman Freiheit habang sinasalin ang William Tell, drama ni Friedrich Schiller. Kalaunan, ginamit ito ng Katipunan upang ihayag ang kanilang ideolohiyang separatista laban sa Imperyo ng Espanya.

Pagbigkas

• (Pamantayang Tagalog)
  • IPA^(gabay): /kalaˈjaʔan/ [kɐ.lɐˈjaː.ʔɐn̪] (“kasarinlan, libertad”, pangngalan)

    • Audio:

      (file)

    • Tugma: -aʔan
  • IPA^(gabay): /kalajaˈʔan/ [kɐ.lɐ.jɐˈʔan̪] (“pagpapabaya”, pangngalan)
    • Tugma: -an
• Pagpapantig: ka‧la‧ya‧an

Pangngalan

kalayaan (pagbaybay na Baybayin ᜃᜎᜌᜀᜈ᜔)

1. (di mabibilang) Kalagayan ng pagiging malaya.
2. (mabibilang) Ang kawalan ng tiyak o espesipikong na paghihigpit, o ng mga paghihigpit sa pangkalahatan; isang estado ng pagiging malaya.
3. Ang karapatan o pribilehiyo ng hindi limitado o walang-takdang paggamit.

   Mga malakasingkahulugan: (lipas na) kamaharlikaan, (lipas na) katimawaan

   Ipinaglaban ng mga Katipunero ang ating kalayaan mula sa mga Kastilang sumakop sa bansa.

   Dumating ang bakasyong tag-init, at galak na galak ang bulilit na si Yan-Yan sa natamo nitong kalayaan mula sa paaralan.

Mga katawagang hinango

• Araw ng Kalayaan

Mga katawagang kaugnay

• Kalayaan

Tingnan din

• kaligtasan
• kasarinlan

Pangngalan

kalayaán (pagbaybay na Baybayin ᜃᜎᜌᜀᜈ᜔)

1. pagpapabaya

   Kasingkahulugan: libertinahe

Basahin din

• kalayaan sa Pambansang Diksiyonaryo | Diksiyonaryo.ph, Manila: Komisyon sa Wikang Filipino, 2018
• Panganiban, José Villa (1973), Diksyunaryo-Tesauro Pilipino-Ingles (pangkalahatang iniakda sa Tagalog at Ingles), Lungsod Quezon: Manlapaz Publishing Co., pahina 623
• Almario, Virgilio S. (14 Nobyembre 2014), Rizal: Makata‎, Anvil Publishing, Inc., →ISBN
• Bagong kasaysayan: Ang Kartilya ni Emilio Jacinto at ang Diwang Pilipino sa agos ng kasaysayan‎, Palimbagang Kalawakan, 1999
• José Rizal; National Heroes Commission (1964), Mga ibaʼt ibang sinulat ni Rizal, 1873-1892‎, Pambansang Komisyon ng mga Bayáni